De inzet van drones door bewakingsdiensten

Vooral via Chinese webwinkels zijn tegenwoordig voor weinig geld drones te bestellen met een uitstekende camera aan boord. Het beeld van de camera wordt op de smartphone weergegeven, die met klemmetjes aan de afstandsbediening vast zit. Ideaal voor het observeren van gevaarlijke of moeilijk bereikbare plaatsen. Het heeft echter nogal wat voeten in de aarde, voordat deze handige toestellen professioneel ingezet mogen worden.

Drones kunnen eenvoudig legaal worden aangeschaft. Dat wil helaas niet zeggen dat ze ook eenvoudig legaal ingezet kunnen worden. Er zijn tal van regels waarmee rekening gehouden moet worden. Zo zijn er vele plaatsen waar niet gevlogen mag worden, of waarvoor de ‘piloot’ een speciaal certificaat moet hebben. Het vergt een behoorlijke studie, voordat het toestel voor het eerst omhoog gaat zonder de wet- en regelgeving te overtreden. Daarom kan het handig zijn om samen te werken met een hierin gespecialiseerd bedrijf, dat alle kennis en certificaten al in huis heeft. Zeker als drones slechts incidenteel ingezet hoeven te worden.

Voor wie toch zelf met drones aan de slag wil geeft dit artikel een korte inleiding. Pas tijdens een noodzakelijke en veelal verplichte opleiding komen alle aspecten aan bod. Deze opleiding kan gratis online worden gevolgd via https://mobilit.belgium.be.

Europese regels

Het is handig dat er sinds 2021 Europese regels bestaan. Die regels worden regelmatig aangevuld of aangepast als de praktijk dat nodig maakt. Alleen de zogenoemde speelgoeddrones tot 250 gram zijn vrijgesteld van de meeste regels, maar die hebben voor een beveiligingsbedrijf geen nut. Voor drones vanaf 250 gram en voor drones met een camera is een certificaat vereist, ofwel het EU Dronebewijs. Dit bestaat uit twee delen: het Basiscertificaat (A1-A3) en het Aanvullende certificaat (A2). Algemene regels zijn dat drones niet hoger dan 120 meter vliegen en dat de piloot het toestel moet kunnen zien tijdens de vlucht. De afstand tussen de piloot en de drone mag niet groter zijn dan 500 meter. De piloot dient zich jaarlijks te laten registreren bij de FOD Mobiliteit en Vervoer en op de drone moet een exploitantnummer zijn aangebracht.

Bewoond gebied

De kleinste professionele drones, zoals de populaire DJI Air en DJI Mavic, wegen tussen de 600 en 1000 gram. Ze zijn makkelijk bestuurbaar en kunnen zelfs bij een stevige wind stil boven één plek blijven hangen. Voor deze toestellen is een Basiscertificaat A1-A3 vereist. Wil men ook boven bewoond gebied vliegen, dan is daarnaast het Aanvullend certificaat A2 nodig. De drone mag in dat geval maximaal 2 kilo wegen. Zwaardere drones dienen een afstand van 150 meter van bebouwing te houden. Dat geldt ook als certificaat A2 ontbreekt. Zowel de piloot als het bedrijf dienen geregistreerd te worden. Dit kan gratis. Ook een verzekering is verplicht. De dronevlucht dient uitgevoerd te worden volgens de wet- en regelgeving van de Gedelegeerde Verordening (EU) 2019/945 en de Commissie en Uitvoeringsverordening (EU) 2019/947.

Categorieën

Het vliegen met drones is op veel plaatsen verboden. Vanzelfsprekend is dat het geval in de buurt van luchthavens, gevangenissen en militaire objecten, maar er mag bijvoorbeeld ook niet boven mensenmassa’s worden gevlogen. Verder is het streng verboden om te vliegen op locaties waar hulpdiensten bezig zijn, zoals bij een brand. De overheid heeft geografische UAS-zones (https://map.droneguide.be/) ingesteld, die aangeven waar speciale regels gelden. Buiten die zones kan volgens de zogenoemde open categorie worden gevlogen. Het risico voor de veiligheid en de privacy is dan zo klein, dat zonder toestemming van de autoriteiten gevlogen mag worden. De drone mag maximaal 25 kilo wegen, 120 meter hoog vliegen en de piloot moet zicht kunnen houden op het toestel. De piloot moet ook een EU Dronebewijs en een registratie hebben. Daarnaast is er een specifieke categorie. Daarbij is het risico voor de veiligheid en privacy gemiddeld. Er moet vooraf een vluchtplan worden gemaakt, dat door de autoriteiten wordt goedgekeurd. Soms worden daarbij risicobeperkende eisen gesteld. De dronepiloot moet gecertificeerd zijn voor de specifieke categorie. Tot slot is er de gecertificeerde categorie. Daarvoor gelden dezelfde eisen als voor bemande luchtvaart.

Autonome drones

Wie de dronekaart heeft bekeken, zal zich realiseren dat het vliegen met drones ook na registratie en het behalen van de nodige certificaten niet makkelijk haalbaar is. In de buurt van grote steden en de gehele kust, zijn drones in de open categorie verboden. Hetzelfde geldt voor veel locaties waar drones voor beveiligingsdoeleinden een uitkomst zouden kunnen betekenen, zoals bij crowd control tijdens grootschalige festivals.

Ook het gebruik van autonome drones is in principe verboden, ondanks dat er inmiddels verschillende betrouwbare en veilige systemen bestaan, die surveillances zonder piloot mogelijk maken. In Nederland is daarmee korte tijd geëxperimenteerd in de haven van Moerdijk. Vanuit de meldkamer van Securitas kon de operator een drone naar een bepaalde locatie laten vliegen om de situatie vanuit de lucht te bekijken. De operator hoefde hiervoor geen speciale opleiding te volgen.

Verdere experimenten

Ondanks de belemmerende regels wordt in Nederland verder geëxperimenteerd. Bijvoorbeeld op het voormalige vliegveld Twenthe. De Nederlandse en Duitse brandweer werken daar samen aan een systeem dat in een vroeg stadium natuurbranden kan detecteren. Wat men wil bereiken is een zogenoemd ‘proof of concept’. Als bewezen kan worden dat de inzet van autonome drones veilig is en dat de voordelen ruimschoots opwegen tegen de nadelen, hoopt men een aanpassing van de Europese regels erdoor te krijgen. Uiteindelijk wil de brandweer een landelijk netwerk van dronestations, zodat bij brandalarm binnen enkele minuten gekeken kan worden wat er aan de hand is en hoeveel inzet nodig is. Dat betekent uiteraard ook aanpassing van de regels omtrent het verbod om te vliegen in de buurt van de inzet van hulpdiensten.

Toekomst

Ondanks dat er nu Europese regels zijn en drones veilig ingezet kunnen worden, worden zaken als een mogelijke schending van de privacy en geluidsoverlast voorlopig belangrijker gevonden dan de incidenten die mogelijk met drones voorkomen of beperkt kunnen worden. Er zal – ondanks een stevige lobby – nog veel water door de Schelde moeten stromen, voordat dit beleid veranderd zal worden. Gelukkig zijn er nog altijd veel zones waar drones wel zonder veel bezwaren ingezet kunnen worden. Als dat vaker gebeurt en aantoonbaar bijdraagt aan de veiligheid, zullen politici op termijn wellicht wat toleranter worden. Zo is het uiteindelijk ook met bewakingscamera’s gegaan, die meer en meer worden ingezet op plaatsen waar dat enkele jaren geleden nog streng verboden was. De ontwikkeling van drones gaat intussen gewoon door. Naast camera’s kunnen ze ook hulpgoederen dragen, zoals een AED of een verbandtrommel. In Azië worden ze zelfs ingezet om branden in hoge gebouwen te blussen. Het valt dan ook te verwachten dat drones over enkele jaren niet meer uit de veiligheidssector zijn weg te denken.

Door: Vincent Vreeken